Thuế thu nhập cá nhân Nga: mức thuế và quy định

Điểm khởi đầu: bạn là người cư trú thuế hay không cư trú

Toàn bộ cách tính NDFL phụ thuộc vào tình trạng cư trú thuế, không phụ thuộc vào quốc tịch. Người cư trú thuế bị đánh thuế trên thu nhập toàn cầu; người không cư trú chỉ bị đánh thuế trên thu nhập có nguồn gốc Nga. Cùng một người có thể là cư trú trong phần lớn năm và mất tình trạng đó vào cuối năm, và khi đó cơ quan thuế tính lại cả năm theo biểu thuế của người không cư trú.

Tình trạng cư trú được xác định bằng số ngày hiện diện thực tế tại Liên bang Nga trong một khoảng thời gian 12 tháng liên tục, theo quy tắc trong Bộ luật Thuế. Con số ngày cụ thể và cách đếm (ngày nhập cảnh, ngày xuất cảnh, thời gian điều trị, học tập) đã được điều chỉnh và cần được kiểm tra lại với cố vấn.

Với nhà đầu tư nước ngoài, hồ sơ nhập cảnh là bằng chứng quan trọng: dấu hộ chiếu, thẻ cư trú tạm trú, vé máy bay. Khi xảy ra tranh chấp về tình trạng cư trú, cơ quan thuế yêu cầu chứng từ chứ không chấp nhận lời khai.

• Người cư trú thuế: thu nhập toàn cầu, kể cả thu nhập từ nước ngoài.
• Người không cư trú: chỉ thu nhập có nguồn Nga, nhưng thường với mức thuế cao hơn.
• Tình trạng cư trú có thể được tính lại vào cuối kỳ tính thuế.
• Giấy chứng nhận cư trú thuế do cơ quan thuế Nga cấp theo đơn - cần cho việc áp dụng hiệp định thuế.

Biểu thuế: nhiều bậc, không phải một con số duy nhất

NDFL không có một thuế suất phẳng. Thu nhập từ tiền lương và thu nhập thông thường của người cư trú chịu thang lũy tiến với nhiều bậc: phần thu nhập thấp hơn chịu thuế suất thấp, phần vượt ngưỡng chịu thuế suất cao hơn. Vì các ngưỡng và mức suất đã thay đổi trong các năm gần đây, bất kỳ con số nào nêu trong tài liệu cũ đều phải được xác minh lại.

Một số loại thu nhập được tách khỏi thang chung và chịu thuế suất riêng, điển hình là cổ tức, thu nhập từ một số công cụ nợ, và các khoản thanh toán cho người không cư trú. Ngoài ra có nhóm lao động nước ngoài có trình độ chuyên môn cao được áp dụng cơ chế riêng - điều kiện công nhận và thuế suất cần được kiểm tra theo văn bản hiện hành, vì đây là khu vực thay đổi thường xuyên.

Điều này có nghĩa là khi lập kế hoạch dòng tiền sau thuế, nhà đầu tư nên tính theo hai kịch bản: cư trú và không cư trú. Chênh lệch giữa hai kịch bản thường đủ lớn để ảnh hưởng tới quyết định về thời gian lưu trú và cấu trúc nắm giữ tài sản.

• Thang lũy tiến áp dụng cho thu nhập thông thường của người cư trú.
• Cổ tức và một số thu nhập từ vốn có thuế suất riêng, không gộp vào thang chính.
• Người không cư trú thường chịu mức cao hơn trên thu nhập có nguồn Nga.
• Cơ chế cho chuyên gia trình độ cao là cơ chế riêng, có điều kiện và thay đổi theo luật.

Thu nhập nào chịu thuế và các khoản giảm trừ

Cơ sở tính thuế rộng hơn tiền lương. Nó bao gồm thưởng, phúc lợi bằng hiện vật, cổ tức, lãi tiền gửi, thu nhập cho thuê bất động sản, chênh lệch từ bán tài sản và chứng khoán, quà tặng từ người không phải thân nhân trực hệ, và thu nhập từ nước ngoài đối với người cư trú.

Ở chiều ngược lại, luật có nhiều khoản giảm trừ: giảm trừ tiêu chuẩn (bao gồm cho con), giảm trừ xã hội cho giáo dục và y tế, giảm trừ tài sản khi mua nhà, và giảm trừ đầu tư gắn với tài khoản đầu tư cá nhân (IIS). Mỗi khoản có điều kiện, giới hạn và yêu cầu chứng từ riêng; không được cộng dồn tùy ý và không được vượt quá thu nhập chịu thuế trong kỳ.

Miễn thuế thường gặp nhất là bán tài sản sau khi nắm giữ đủ thời hạn tối thiểu theo luật, và quà tặng trong phạm vi thân nhân trực hệ. Thời hạn nắm giữ tối thiểu phụ thuộc loại tài sản và cách xác lập quyền sở hữu - cần đối chiếu trước khi bán, vì sai một năm có thể làm phát sinh nghĩa vụ thuế trên toàn bộ chênh lệch giá.

• Chịu thuế: lương, thưởng, hiện vật, cổ tức, lãi tiền gửi vượt ngưỡng luật định, cho thuê, bán tài sản, thu nhập nước ngoài.
• Giảm trừ: tiêu chuẩn, xã hội, tài sản, đầu tư qua IIS - mỗi loại có điều kiện riêng.
• Miễn thuế khi bán tài sản đã nắm giữ đủ thời hạn tối thiểu.
• Giá bán dưới giá trị địa chính có thể bị cơ quan thuế tính lại theo hệ số luật định.

Ai khấu trừ tại nguồn và ai phải tự khai

Phần lớn NDFL được thu qua cơ chế đại lý thuế. Người sử dụng lao động khấu trừ hàng tháng từ tiền lương và chuyển vào ngân sách. Nhà môi giới chứng khoán hoặc công ty quản lý quỹ khấu trừ khi bán chứng khoán, khi nhận cổ tức và khi nhận lãi trái phiếu trong tài khoản môi giới. Ngân hàng xử lý thuế trên lãi tiền gửi vượt ngưỡng miễn thuế. Nhà đầu tư thường chỉ nhìn thấy số tiền ròng, không nhìn thấy giao dịch thuế.

Khai báo tự nguyện (tờ khai 3-NDFL) áp dụng cho các trường hợp không có đại lý thuế: cho thuê bất động sản, bán tài sản không qua môi giới, thu nhập từ nước ngoài, tài khoản nước ngoài, thu nhập từ nguồn không khấu trừ. Thời hạn nộp hồ sơ và thời hạn thanh toán được quy định riêng và đã thay đổi qua các năm - phải kiểm tra theo năm tính thuế cụ thể, không dùng ký ức của năm trước.

Một điểm thực hành quan trọng: nếu bạn rời Nga giữa năm, đại lý thuế có thể tính lại thuế cả năm theo tình trạng không cư trú và truy thu phần chênh lệch vào cuối kỳ. Việc này xảy ra với người nước ngoài kết thúc hợp đồng lao động trong năm.

• Đại lý thuế: người sử dụng lao động, nhà môi giới, công ty quản lý quỹ, ngân hàng.
• Tự khai: cho thuê nhà, bán tài sản, thu nhập và tài khoản nước ngoài.
• Tờ khai 3-NDFL là mẫu chính cho khai báo tự nguyện và xin hoàn thuế.
• Rời Nga giữa năm có thể kích hoạt tính lại thuế cả năm.

Người nước ngoài: bốn điểm phải kiểm tra trước khi giao dịch

Thứ nhất, đếm ngày hiện diện trước khi ký hợp đồng dài hạn - tình trạng cư trú quyết định thuế suất, và nó có thể thay đổi trong năm. Thứ hai, kiểm tra hiệp định tránh đánh thuế hai lần giữa Nga và quốc gia của bạn; hiệp định có thể giảm thuế suất với cổ tức, lãi vay và tiền bản quyền, nhưng để áp dụng bạn cần giấy chứng nhận cư trú thuế do cơ quan thuế tại quốc gia của bạn cấp, hợp lệ cho đúng năm tính thuế.

Thứ ba, xác định ai là người khấu trừ. Cổ tức từ công ty Nga thường bị khấu trừ tại nguồn bởi công ty phát hành hoặc tổ chức lưu ký, và mức khấu trừ mặc định có thể cao hơn mức theo hiệp định - phần chênh lệch thường phải hoàn qua thủ tục khai báo, không tự động. Giao dịch chứng khoán qua nhà môi giới Nga do nhà môi giới khấu trừ. Thứ tư, với nhà đầu tư đến từ các quốc gia bị Nga xếp vào nhóm không thân thiện, áp dụng chế độ tài khoản đặc biệt và yêu cầu phê duyệt của chính phủ cho nhiều giao dịch; đây là vấn đề tuân thủ, cần ý kiến tư vấn độc lập trước khi cấu trúc giao dịch.

Cần nhớ các giới hạn sở hữu: người nước ngoài không được sở hữu đất nông nghiệp (chỉ thuê, tối đa 49 năm), và các khu vực biên giới bao gồm Sochi, Anapa, Gelendzhik, Novorossiysk đóng với việc người nước ngoài mua đất. Thuế chỉ là một lớp chi phí; quyền sở hữu là lớp khác.

• Đếm ngày hiện diện trước khi cam kết dài hạn.
• Giấy chứng nhận cư trú thuế là điều kiện để hưởng ưu đãi hiệp định.
• Cổ tức thường bị khấu trừ tại nguồn; hoàn phần chênh lệch cần thủ tục riêng.
• Nhà đầu tư từ nhóm quốc gia không thân thiện: chế độ tài khoản đặc biệt và phê duyệt của chính phủ.
• Đất nông nghiệp chỉ được thuê; một số khu vực biên giới cấm người nước ngoài sở hữu đất.

Cho thuê và bán bất động sản: hai nghĩa vụ khác nhau

Thu nhập cho thuê là thu nhập chịu thuế. Có ba cách phổ biến để hợp thức hóa: khai với tư cách cá nhân theo biểu thuế thông thường, đăng ký chế độ tự doanh nghiệp với mức thuế ưu đãi trên doanh thu, hoặc đăng ký doanh nghiệp cá nhân. Mỗi lựa chọn khác nhau về thuế suất, nghĩa vụ báo cáo, khả năng giảm trừ chi phí và mức độ phù hợp với người không cư trú - chế độ tự doanh nghiệp có điều kiện áp dụng riêng.

Khi bán bất động sản, nghĩa vụ thuế phụ thuộc vào việc đã nắm giữ đủ thời hạn tối thiểu hay chưa, và vào việc giá bán có thấp hơn giá trị địa chính nhân hệ số luật định hay không. Nếu giá hợp đồng thấp bất thường, cơ quan thuế có quyền tính lại cơ sở thuế theo giá trị địa chính. Với người không cư trú, các khoản giảm trừ tài sản thường bị giới hạn hơn, nên kết quả sau thuế khác đáng kể so với người cư trú.

Chi phí có thể được trừ khi có chứng từ mua vào, nhưng chỉ trong phạm vi luật cho phép. Thực tế, nhiều giao dịch thất bại ở khâu chứng từ chứ không phải ở khâu thuế suất.

• Ba đường hợp thức hóa thu nhập cho thuê, khác nhau về thuế suất và nghĩa vụ báo cáo.
• Bán trước thời hạn nắm giữ tối thiểu: chênh lệch giá chịu thuế.
• Giá bán quá thấp so với giá trị địa chính có thể bị tính lại.
• Người không cư trú thường có ít khoản giảm trừ hơn.

Sai sót hay gặp và cách giảm rủi ro

Sai sót phổ biến nhất là dùng biểu thuế của năm trước cho nghĩa vụ năm nay. Tiếp theo là bỏ qua việc mất tình trạng cư trú giữa năm, dẫn tới truy thu khi quyết toán. Thứ ba là yêu cầu ưu đãi hiệp định thuế mà không có giấy chứng nhận cư trú hợp lệ, hoặc có nhưng sai năm. Thứ tư là không khai thu nhập và tài khoản ở nước ngoài - với người cư trú, đây là nghĩa vụ riêng, không phụ thuộc vào việc có phát sinh thuế hay không. Thứ năm là giữ hồ sơ chứng từ mua bán kém, làm mất quyền trừ chi phí.

Cách giảm rủi ro mang tính thủ tục: lưu toàn bộ chứng từ nhập cảnh, giữ bảng sao kê của nhà môi giới theo từng năm, lấy giấy chứng nhận cư trú thuế trước khi kết thúc năm tài chính ở quốc gia của bạn, và kiểm tra lại biểu thuế, ngưỡng và thời hạn với cố vấn thuế địa phương trước mỗi giao dịch lớn. Với cấu trúc có yếu tố nước ngoài, nên có ý kiến tư vấn tuân thủ độc lập bằng văn bản.

Bài viết này là thông tin chung về cơ chế, không phải tư vấn đầu tư hay tư vấn pháp lý. Mức thuế, ngưỡng và thời hạn thay đổi; hãy xác nhận với cố vấn thuế có giấy phép trước khi hành động.

• Dùng biểu thuế sai năm là lỗi phổ biến nhất.
• Mất cư trú giữa năm thường dẫn tới quyết toán lại.
• Ưu đãi hiệp định cần giấy chứng nhận cư trú đúng năm.
• Người cư trú có nghĩa vụ khai tài khoản và thu nhập nước ngoài.
• Hồ sơ chứng từ quyết định quyền trừ chi phí.

Câu hỏi thường gặp

Dưới đây là các câu hỏi xuất hiện nhiều nhất từ nhà đầu tư và chuyên gia nước ngoài khi làm việc với hệ thống thuế Nga.

• Người nước ngoài làm việc tại Nga có phải nộp NDFL? Có, trên thu nhập có nguồn Nga, với mức phụ thuộc tình trạng cư trú.
• Có hiệp định tránh đánh thuế hai lần không? Nga có mạng lưới hiệp định rộng, nhưng áp dụng cần giấy chứng nhận cư trú và thủ tục riêng.
• Cổ tức từ công ty Nga bị đánh thuế thế nào? Thường bị khấu trừ tại nguồn, mức mặc định có thể cao hơn mức theo hiệp định.
• Bán chứng khoán qua nhà môi giới Nga, ai khấu trừ? Nhà môi giới hoặc công ty quản lý quỹ, với tư cách đại lý thuế.
• Mua đất ở Nga có bị hạn chế? Có, đất nông nghiệp chỉ được thuê tối đa 49 năm và một số khu vực biên giới đóng với người nước ngoài.

FAQ